نمىرسد . « ويا للعجب كيلا بغير ثمن لو كان له وعاء ولتعلمنّ نباءه بعد حين » « 1 » سير تطوّر نثر فارسي سادگى وروانى زبان هر ملتى ، بستگى به شرايط ساده وطبيعي فرهنگى واجتماعي آن ملت دارد . چنانكه در تاريخ پيش از اسلام نيز ديده مىشود كه متن اوستا ومتنهاى پهلوى ، در نهايت سادگى وروانى بود واين سادگى در نثرنويسى تا أواخر قرن پنجم هجرى ادامه يافت . ليكن تحولات گونه‌گون ومختلفي كه از راه عوامل ناپيدا ومؤثّر خارجي ونيز عوامل پنهان ومؤثّر داخلي ومجموع حالات ملل رخ مىدهد ، تغييرات وتطوّراتى را در أدبيات هر دوره بوجود مىآورد ومنجر به شيوهء خاصّ تحرير در نثر يا در سبك شعري آن دوره مىشود وگردشهاى أدبي روى مىدهد . تأثير لهجه‌ها وگويشهاى حوزه‌هاى مختلف زبانى ونيز گرايش طبيعي انسان در اداى هرچه ساده‌تر ألفاظ وميل به آسان‌سازى صرف ونحو ، از ديگر عوامل توجه بيشتر به نثر ساده در ادوار نخستين زبان فارسي است . ليكن هر زبانى ، زماني كه با لغت وأدبيات قوم ديگرى آميزش واختلاط وارتباط پيدا مىكند ، هر كدام نسبت به قوّت وضعف أدبي ، دچار تأثير وتأثّر مىشوند . به گفتهء مرحوم ملك الشعراى بهار ، همه متّفقند كه عرب از زبان فارسي بيشتر لغت گرفته تا از ساير ملل « 2 » ؛ اما زبان فارسي در دوره‌هاى مختلفي تحت تأثير زبان عربى بوده است . از قرن أول تا پنجم به دليل آثار نثر ونظمى كه موجود است ، تنها لغاتى كه

--> ( 1 ) . شگفتا ! كالايى است مفت كه در عوض آن بهايى ندهند . اى كاش ظرفى داشتيم وآن را برمى داشتيم . بتأكيد خبرش را پس از مدتي خواهيد دانست . ( 2 ) . سبك‌شناسى ، ملك الشعراى بهار ، 1 / 255 .